Kayısı Üretimi

Türkiye Kayısı Üretimi

Dünya yaş ve kuru kayısı üretiminde birinci sırada yer alan Türkiye, gerek kayısı gen kaynakları ve gerekse ekolojik şartlar nedeniyle büyük bir potansiyele sahiptir. Ülkemizde ağaç sayısı ve üretim miktarı sürekli artış göstermektedir.

1968 Yılında toplam 10 milyon civarında olan kayısı ve zerdali ağaç sayısı 1997 yılında 15 milyona yükselmiştir. Yaş kayısı üretimi ise 1968’de 131 bin ton, 1980’de 160 bin ton, 1992’de 350 bin ton ve 1997 yılında 255 bin ton olarak gerçekleşmiştir. Son otuz yıl içerisinde kuru kayısı üretimi yaklaşık 11 kat artarak 6.750 tondan 74 bin tona yükselmiştir. Nitekim son istatistiklere göre Malatya’da kuru kayısı üretimi 1998 yılında 73.510 ton, 1999 yılında 39.541 ton olarak gerçekleşmiştir. Çizelgeden anlaşılacağı gibi Türkiye kayısı üretimi yıllara göre büyük dalgalanma göstermektedir. Ülkemiz kayısı üretiminde meydana gelen bu dalgalanmaların en önemli nedeni hiç kuşkusuz dünyanın birçok yerinde olduğu gibi ilkbahar geç donlarıdır.

Türkiye’nin en önemli kayısı üretim merkezi Malatya’dır. Türkiye yaş kayısı üretiminin yaklaşık % 50’si bu İl tarafından sağlanmaktadır (Tablo 2). Gerek ağaç sayısı ve gerekse yaş ve kuru kayısı üretim miktarı ile Malatya sadece Türkiye’nin değil aslında dünyanın en önemli kayısı üretim merkezidir. İlde üretilen yaş kayısının yaklaşık % 90-95’i kurutularak ihraç edilmektedir. Kayısı üretimi yapılan diğer iller ise Erzincan, Kahramanmaraş, Kayseri, Elazığ, İçel, Konya, Ankara, Sivas ve Nevşehir’dir. Bu iller içerisinde Malatya, Erzincan, Elazığ, Nevşehir ve Niğde’de kurutmalık, diğer illerde ise sofralık amaca yönelik üretim yapılmaktadır. Son yıllarda Kahramanmaraş’ın Elbistan, Elazığ'ın Baskil, Sivas'ın Gürün ve Adıyaman'ın Gölbaşı ilçelerinde kuru kayısı üretimine yönelik çok sayıda kapama kayısı bahçesi kurulmuştur.

Tablo 1. Yıllara Göre Türkiye’nin Kayısı Ağacı Sayısı, Yaş ve Kuru

Kayısı Üretimi 1, 2, 3, 4, 5, 6

Yıllar

Ağaç Sayısı

(Bin Adet)

Yaş Kayısı Üretimi

(Ton)

Kuru Kayısı Üretimi

(Ton)

1934

4.250

41.000

1.500

1938

4.727

57.727

2.800

1942

5.267

51.679

2.500

1946

5.737

40.050

2.000

1950

5.801

51.045

3.000

1954

6.987

92.159

5.500

1958

7.600

64.656

4.700

1962

8.856

86.800

6.000

1966

9.450

38.800

3.000

1970

10.104

95.000

6.184

1976

10.400

176.000

5.000

1980

10.954

160.000

6.000

1984

12.950

250.000

22.000

1988

12.275

255.000

30.000

1992

13.265

350.000

39.474

1996

14.473

241.000

44.000

2000

15.700

579.000

120.000

Tablo 2. Türkiye’nin Kayısı Ağacı Sayısı ve Yaş Kayısı Üretimi 7

İller

Ağaç Sayısı

(Bin Adet)

1999 2000 2001

Yaş Kayısı Üretimi

(Bin Ton)

1999 2000 2001

Ortalama

Verim

(Kg/Ağaç)

Malatya

6.468

6.711

6.714

167.5

324.2

267.8

38

K. Maraş

941

968

958

8.3

11.8

11.8

11

Kayseri

849

836

848

15.3

14.0

13.6

17

Elazığ

711

728

738

29.5

27.7

27.5

39

İçel

658

656

677

37.8

45.8

44.4

65

Erzincan

848

705

607

15.9

21.1

20.6

28

Konya

405

408

408

3.3

8.5

6.9

15

Nevşehir

346

353

348

7.6

11.7

10.7

29

Sivas

433

349

307

10.7

8.7

5.8

24

Ankara

295

332

278

9.2

9.6

9.4

31

Isparta

223

242

247

6.5

9.8

11.6

39

Iğdır

159

158

183

2.1

15.6

15.8

66

Hatay

171

176

169

3.8

4.1

3.2

21

Antalya

130

154

168

4.2

3.5

5.9

30

Afyon

150

152

133

3.3

4.3

5.5

29

Manisa

147

140

140

1.2

1.7

2.2

12

Gaziantep

132

128

123

0.6

1.3

1.5

9

Adıyaman

122

125

124

0.6

1.2

0.7

7

Yozgat

115

119

117

2.6

3.2

3.1

26

Karaman

117

122

126

6.9

6.7

5.5

53

Aksaray

104

104

127

2.4

3.1

2.1

23

Niğde

100

115

119

4.3